nr. 62
VICTORIA, BC,
CZERWIEC 2015
NavBar

INFORMACJE 
LOKALNE
ważne adresy i kontakty


ARTYKUŁY

Od Redakcji

Edward Kamiński-
Indie

Zapiski z
podróży

E. Caputa-
Gorączka złota
w muzeum RBCM

H. Jazłowiecka
Niechaj wesoło

dzieje śpiewaczek
chóru White Eagle

Z lamusa-
Mózg Marszałka

Piłusudskiego

Lidia Mongard-
Konwalia

botanika stosowana

E. Caputa
Stefan Norblin
w galerii Stron

Helena Mniszkówna
Trędowata

odc. 17


Rozmaitości

Indeks autorów

Ewa Caputa

Gorączka złota
w Królewskim Muzeum BC


Złota szkatułka (indiański artysta Bill Reid 1971)

Złoto, kruszec zawierający w sobie piękno i magiczną siłę sprawczą, od tysięcy lat działa na ludzką wyobraźnię, rozpala emocje i kształtuje świat. O mocy oddziaływania tego wyjątkowego metalu można się dowiedzieć oglądając wystawę Gold Rush! Eldorado in BC. (Gorączka Złota! Eldorado w Brytyjskiej Kolumbii). Najnowsza ekspozycja Królewskiego Muzeum BC nie tylko opowiada o burzliwych wydarzeniach, XIX wiwku, które dały początek Brytyjskiej Kolumbii, ale również pokazuje jak wielkie znaczenie ma złoto w kształtowaniu rzeczywistości.
W początkach XVI wieku, do Europy zaczęły docierać opowieści o krainie Eldorado i złocie południowo amerykańskich Indian. Stały się one iskrą zapalną pierwszej gorączki złota, która ogarnęła Hiszpanię. Na wieść o złocie Inków rozpoczęła się masowa migracja ludności. W większości, spragniona łatwego bogactwa biedota, mężczyźni, żołnierze, zabijacy, udawali się na podbój złotodajnej Ameryki Południowej, zmieniając całkowicie strukturę społeczną tzw. Nowego Świata. Pod wpływem ekspansji Hiszpanów ginęły rdzenne cywilizacje, w ich miejsce powstawały nowe państwa, a wolni tuziemcy stawali się niewolnikami kierowanymi do morderczej pracy. W ten sposób, między innymi, powstała dzisiejsza Kolumbia, kraj, którego nazwa, podobnie jak nazwa kanadyjskiej prowincji Kolumbii Brytyjskiej, pochodzi od imienia słynnego podróżnika z tamtych czasów, Krzysztofa Kolumba - to od niego się wszystko zaczęło.
Właśnie z Kolumbii pochodzi expozycja Alure of Gold (Urok Złota) towarzysząca wystawie o Gorączce Złota w BC. Składa się na nią 130 unikalnych złotych eksponatów ocalałych z hiszpańskiej grabieży.


- Dla ludów żyjących na terenie dzisiejszej Kolumbii złoto nie posiadało wartości nabywczej – wyjaśnia Maria Alicia Uribre Villages, dyrektorka Muzeum del Oro w kolumbijskiej stolicy, Bogocie, do którego należy kolekcja.
- Złoto było dla nich materiałem świętym, magicznym, dekoracyjnym. Koncept jego materialnej wartości, przybył do nich w XVI i XVII wieku wraz z Europejczykami. Pośród złotych eksponatów, znajdują się między innymi amulety w kształcie zwierząt, figurki ofiarne dla różnorakich bogów, na przykład dla bogini płodności, urodzaju, oraz biżuteria, ozdoby i amulety. Są to przedmioty o charakterze duchowym i religijnym.
Konkwistadorzy tonami wywozili do Europy „pogańskie złoto”. Przetapiano je bez szacunku dla jego walorów. Tymczasem prezentowane na tej wystawie, ocalałe pre - kolumbijskie obiekty, o dużej artystycznej wartości, świadczą o wysokim poziomie rozwoju społeczności, która je tworzyła. Wydaje się, że ich umiejętności artystyczne i wyobraźnia przewyższały mentalność brutalnych europejskich najeźdźców.

Dlaczego Eldorado w BC?
Gdyż podobne zadziałały mechanizmy, gdy na wieść o tym, że na terenach dzisiejszej Brytyjskiej Kolumbii znajdują się złotonośne rzeki. Nad ich brzegami w kilka tygodni pojawiły się tysiące mężczyzn w poszukiwani łatwego bogactwa. Większość byli to weterani gorączek złota w różnych częściach świata.
Dla rdzennej ludności zamieszkującej te ziemie, złoto też nie miało wartości nabywczej. Europejską wartość złotego kruszcu Indianie poznali dopiero w kontaktach z Białymi. Gdy w latach 50 XIX wieku ludność zamieszkała okolice kanionu rzeki Frazer zebrała 50 kg złotych samorodków, przedstawicie HBC (Kompania Zatoki Hudson) z Fortu Victoria wysłali złoto do San Francisco. To sensacyjne wydarzenie zapoczątkowało Gorączkę Złota, przyczyniając się do powstania Brytyjskiej Kolumbii. W przeciągu kilku tygodni Victorię, a póżniej tereny na zachód od Gór Skalistych opanowały tysiące rządnych bogactwa i przygód poszukiwaczy złota z całego świata. Wśród nich nie brakowało awanturników, dla których przemoc i rozbój były codziennością. Rasizm, bezwzględność i brak szacunku dla tuziemców stały się źródłem licznych konfliktów, zbrodni a nawet wojen między bezwzględnymi poszukiwaczami złota, a lokalną ludnością. W obronie swoich „obywateli” oraz brytyjskiego prawa terytorialnego gubernator Kolonii Wyspy Vancouver, James Douglas zadeklarował powstanie drugiej kolonii Brytyjskiej Korony - Brytyjskiej Kolumbii podlegającej królewskiej jurysdykcji.
Gorączka Złota zmieniała życie ludzi i ich otoczenie. Wystawa pokazuje jak w tych burzliwych czasach ulegają przemianom struktury społeczne. Gdzieś w kanadyjskiej głuszy znikają obowiązujące wówczas normy, zacierają się podziały na męskie i żeńskie role, bowiem mężczyźni, stanowiący znakomitą większość poszukiwaczy złota, musieli radzić sobie samodzielnie w każdej dziedzinie życia. Zjawiska tego rodzaju były ubocznym, socjologicznym procesem działania złota na społeczne transpozycje, ale wcale nie drugorzędnym.


Fascynującym czasom Gorączki Złota poświęcona jest najobszerniejsza część ekspozycji złożona z wielu autentycznych eksponatów, archiwalnych fotografii, obrazów oraz audiowizualnych i interaktywnych prezentacji.
Równie ciekawy jest trzeci jej rozdział ilustrujący znaczenie złota w życiu współczesnym.
Złoto ciągle silnie naładowane emocjonalnie jest dziś przede wszystkim symbolem bogactwa, ale również doskonałości. Nagradza się nim wyjątkowość w dziedzinach sportu, sztuki, nauki, jest też szeroko używanym surowcem wykorzystywanym w przemyśle, w elektronice, w medycynie, farmacji, w sztuce, w rzemiośle, a nawet w przemyśle spożywczym. Złoto ma tak istotne znaczenie dla człowieka, że reprezentuje ludzkość w kosmicznych przestworzach.
Na pokładzie sądy kosmicznej Voyager 1, którą NASA wysłała w kosmos w 1977 roku, znajduje się złota płyta gramofonowa, na niej zapisane zostały kluczowe informacje dotyczące mieszkańców Ziemi. Do płyty dołączona jest prosta instrukcja budowy gramofonu. Złoto fascynuje Ziemian, ale kto wie, może za miliony świetlnych lat będzie kształtować jakieś inne cywilizacje, dla których również pojawi się jakieś Eldorado?
Głównemu wątkowi wystawy poświęconych jest szereg imprez towarzyszących takich jak Złoty Klub Książki (Golden Book Club), odczyty, pokazy fotograficzne, tematyczne spacery, letnie obozy dla młodych poszukiwaczy złota. Wystarczy zajrzeć na stronę internetową wystawy Gold Rush, by się przekonać o bogactwie atrakcyjnych propozycji.
By przybliżyć klimat tamtych czasów, Królewskie Muzeum BC wraz z browarem w Barkerville, uwarzyło specjalne piwo, Much Oro, lager, który jest oficjalnym trunkiem wystawy Gold Rush! Eldorado in BC. Jest to napój o odświeżającym smaku rwącego potoku spływającego z gór Cariboo. Wyprodukowany na podstawie starej receptury piwa popularnego wśród poszukiwaczy złota. Złocistemu pilsnerowi wzbogaconemu słodkawą smugą brytyjskiego słodu, aromatu nadaje gorzkawe tło amerykańskiego chmielu. Po otwarciu piwa, warto przyjrzeć się wewnętrznej stronie kapsla, można w nim znaleźć los - niespodziankę. Do wygrania jest kilkadziesiąt nagród, między innymi złoty samorodek.
Wystawa Gold Rush zrobiona jest z rozmachem i wielką dbałością o szegóły. Jak w złocie, błyszczy w niej bogactwo prawdy o tamtych czasach Jej kuratorzy dołożyli wszelkich starań, by opowiedzieć o wyjątkowości złota o jego wspaniałości i przekleństwie szlachetnego metalu, który budzi w ludziach nieszlachetne emocje, niesie zło i dobro, a moc jego oddziaływania można porównać do siły tsunami.
Gold Rush! Eldorado in BC będzie można oglądać w Victorii do 31października. Następnie ekspozycja pokazywana będzie w Ottawie, trzecim miejscem jej podróży będą Chiny. >

  Następny artykuł:

Napisz do Redakcji