nr. 53
VICTORIA, BC,
MAJ 2014
NavBar

INFORMACJE 
LOKALNE
ważne adresy i kontakty

NADCHODZĄCE IMPREZY
I WYDARZENIA

Dzień Dziecka
Dom Polski
1 czerwca

Night in Tropics
Dance
Dom Polski
7 czerwca

Opiekun
Polskiego Domu
Poszukiwany


ARTYKUŁY

Od Redakcji

Przechodniu -
powiedz Polsce

o Monte Cassino

Alicja Babkiewicz -
Instytut Józefa
Piłsudskiego

w Nowym Jorku

Rysiek Rydz-
Szwedzkie wakacje

dla polskich dzieci

Józef Han -
Dziennik

ciąg dalszy (4)

Lidia Mongard -
Wiosenne zioła

melisa
i lubczyk

T. Gierymski
Uri Orlev

pisarz

E. Caputa -
Rodeo w
Luxton
fotoreportaż

Najazd Wikingów
w muzeum
RBCM

Helena Mniszkówna
Trędowata

odc. 6

Rozmaitości


Indeks autorów

Alicja Babkiewicz

Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku potrzebuje pomocy


Hotel Washington obecna siedziba Instytutu fot. Internet


Liczba instytucji i placówek polonijnych o charakterze oświatowym, aktywnie działających na terenie Ameryki Północnej, nie jest imponująca. Na czele tych, którym pomimo powszechnie odczuwanych trudności finansowych udało się nie tylko przetrwać, ale i osiągnąć sławę międzynarodową, znajduje się Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku.
Powstał on w lipcu 1943 roku, z inicjatywy bliskich współpracowników Marszałka oraz Piłsudczyków amerykańskich, do których należeli między innymi Henryk Floyar-Rajchman, Ignacy Matuszewski, Franciszek Januszewski i Maksymilian Węgrzynek.
Instytut miał być niejako tymczasową, na ziemiach amerykańskich, kontynuacją instytucji o tej samej nazwie istniejącej przed wojną w Warszawie.
Jego działalność w Polsce polegająca głównie na zbieraniu dokumentów historycznych i wydawaniu prac naukowych przerwała okupacja.
Tragiczny dla Polski wynik konferencji jałtańskiej rozwiał jednak wszelkie nadzieje, nakładając na działaczy Instytutu nowojorskiego nie tylko nowe zadania, ale i ogromną odpowiedzialność, co zasadniczo wpłynęło na losy placówki.
Początki Instytutu nowojorskiego wyglądały nader skromnie. Wspomina o nich jeden z założycieli, pierwszy jego dyrektor , profesor Wacław Jędrzejewicz, następująco:
„Pamiętam mój pierwszy dzień pracy. Duży pokój, biurko i fotel podarowane przez Węgrzynka, mała szafa na książki, parę krzeseł. Wszystko puste, ani jednej książki, ani jednego dokumentu.”
Dzięki szczodrej i bezinteresownej w większości pomocy, zbiory Instytutu bogaciły się w tempie godnym uznania, co naturalnie zrodziło potrzebę, a następnie konieczność nowego, obszerniejszego lokalu. Lata powojenne przyniosły pod tym względem korzystne zmiany. Od roku 1964 Instytut znalazł godne swej powagi miejsce na Manhattanie, gdzie jeszcze znajduje się jego siedziba.
Zadania, jakie pełnił ten ośrodek wolnej polskiej myśli politycznej w Stanach Zjednoczonych uległy zmianie na przestrzeni lat. Oprócz funkcji stałej, jaką było zbieranie, przechowywanie, badanie i opracowywanie materiałów dotyczących najnowszej historii polskiej, instytut podejmował inicjatywy dodatkowe, często determinowane aktualnymi wydarzeniami w Polsce. Polegały one nie tylko na duchowym i moralnym wsparciu ruchu niepodległościowego, ale przejawiały się również w postaci działań praktycznych. Ich przykładem było złożenie u władz federalnych w Washingtonie starannie udokumentowanego opracowania w sprawie gwałcenia praw człowieka w PRL-u, czy też w roku 1981 wysłania na międzynarodową konferencję Praw Człowieka w Madrycie, specjalnego telegramu protestacyjnego w sprawie aresztowania polskich działaczy opozycyjnych. W związku z ogłoszeniem stanu wojennego opublikowano także w ramach działalności Instytutu szereg książek, broszur, artykułów świadczących o solidarności Polonii z prześladowanym narodem.
Instytut organizuje również specjalne wykłady i spotkania mające na celu zapoznanie publiczności z aktualną sytuacją w Polsce i jej najnowszymi dziejami. Archiwum wzbogacane w tamtych czasach zostalo poszerzone o specjalny dział poświęcony polskiej prasie niezależnej obejmującej wszelkiego typu wydawnictwa ukazujące się w kraju. Archiwa stanowią podstawowe zbiory instytutu. Znajduje się w nich ok. 1 milion 400 tysięcy dokumentów, od powstania styczniowego do chwili obecnej. Wśród najczęściej oglądanych przez historykow wymienić można: akta adiutantury Generalnej Naczelnego dowództwa za lata 1918 -1922, zespoły archiwalne Marszałka J. Piłsudskiego, ministra Becka, polskich ambasadorów, generałow Rydza Śmigłego i Sosnowskiego, a także archiwum W. Płatonowa - ministra do spraw królestwa Polskiego w Petersburgu za lata 1837- 1865. Na bezcenne i często unikalne zbiory tej znacznej placówki naukowo-badawczej składają się także:
- Bogaty zestaw książek dotyczących najnowszej historii Polski, liczący ok. 16 tysięcy tomów.
- Największa w Stanach Zjednoczonych biblioteka bibuły wydawanej w Polsce w latach 1976-1989.
- Broszury, prasa krajowa i zagraniczna, łącznie 4 tysiące tytułów.
- Publikacje wydawane lub sponsorowane przez Instytut.
- Zbiory filmowe, fotograficzne ( ponad 19 tysięcy fotografii)
- Filatelistyczne (m.in. komplet znaczków II Rzeczypospolitej).
- Numizmatyki - kolekcja monet i medali.
Warto nadmienić również, że Instytut wydaje własny periodyk „Niepodległość” oraz informacyjny, czyli publikowany corocznie biuletyn.
Podziw i zachwyt zwiedzających budzi galeria sztuki Instytutu posiadająca dzieła tak znakomitych polskich artystów jak Józef Chełmoński, Julian Fałat, Aleksander Gierymski, Jan Matejko, Stanisław Wyspiański. W sumie kolekcja obejmuje pięćdziesiąt obrazów, rysunki, grafiki i rzeźby.
Instytut Józefa Piłsudskiego stale współpracuje z pokrewnymi placówkami naukowo badawczymi nie tylko na terenie Stanów Zjednoczonych, ale i Polski. Organizuje prelekcje, wieczory autorskie, wystawy okolicznościowe, kiermasze książki i konkursy na prace historyczne dotyczące najnowszych dziejów kraju.
Życzliwa i fachowa pomoc ze strony jego pracowników, prawie wyłącznie wolontariuszy, budzi głęboką wdzięczność i szacunek odwiedzających instytut gości. Wśród nich znajdują się nie tylko historycy i dziennikarze polscy lub polskiego pochodzenia, ale też Amerykanie, Anglicy, Duńczycy. Korzystają ze zbiorów również badacze naukowi, filmowcy i autorzy powieści, pragnący zaprezentować w swych dziełach możliwie wiarygodne tło historyczne. Placówka w Nowym Jorku jest ważną dla Polaków i Polski instytucją pielęgnującą polską pamięć i tradycję.
Obecnie prowadzone są rozległe prace dygitalizacji zasobów, czyli ucyfrowienia znajdujących się w Instytucie dokumentów.
Po dwudziestu latach na Manhattanie, Instytut musi zmienić swą siedzibę, bo kamienica, w której się obecnie mieści, ma być niebawem wystawiona na sprzedaż. Trzeba, więc szybko znaleźć nowe miejsce dla tej ważnej polonijnej placówki. Pod uwagę brany jest wynajem lub kupno nowego budynku w miarę centralnym miejscu Nowego Jorku. Jeśli znaleźliby się ochotnicy do dołożenia swojej „cegiełki” , to szczegóły akcji związanej ze zmianą lokalizacji Instytutu im Józefa Piłsudskiego, znaleźć można na stronie internetowej: http://www.pilsudski.org/

Z archiwum Józefa Piłsudskiego: Widokówka wysłana z Victorii przez towarzysza podrózy Józefa Piłsudskiego z datą 1904-08-13 i notatka o spóźnieniu się na statek.

  Następny artykuł:

Napisz do Redakcji