nr. 51
VICTORIA, BC,
marzec 2014
NavBar

INFORMACJE 
LOKALNE
ważne adresy i kontakty

NADCHODZĄCE IMPREZY
I WYDARZENIA

Younger
Than Yesterday
Dom Polski
11 kwietnia

Opiekun
Polskiego Domu
Poszukiwany


ARTYKUŁY

Od Redakcji

Józef Hen -
DZIENNIK

ciąg dalszy

Ewa Korzeniowska -
Pytanie o
Insurekcję

kościuszkowską

Magdalena Hen-
Na Krymie

jest inaczej

Teodozja Lisiewicz -
Dulębianka
Bojowniczka o prawa
kobiet

Lidia Mongard -
Wiosenne Zieleniny

z cyklu Botanika
stosowana

Co słychać
w muzeum

RBCM

Bogusław Woźniczka -
Topienie Marzanny
fotoreportaż

Memoriał
Bronka Czecha
fotoreportaż

Helena Mniszkówna
Trędowata

odc. 6

Rozmaitości


Indeks autorów

Lidia Mongard

Wiosenne zieleniny: szczaw, pokrzywa i mniszek lekarski

Jednym z przywilejów mieszkania w łagodnym klimacie zachodniej Kanady jest długi sezon ogrodniczy, zwykle już w marcu można zaczynać przygotowania grządek do wysiewu i sadzenia nowalijek, ale bywa, że we wiosennym entuzjazmie wykonując te prace, niszczymy wczesne chwasty, które tradycyjnie były wyczekiwanym źródłem świeżych witamin.
Szczaw jest rośliną wieloletnią i występuje w różnorodnych odmianach.  Korzenie niektórych gatunków wykorzystywane są dla wspomagania procesu trawienia i wydalania, sokiem można wywabiać plamy na tkaninach oraz usuwać piegi i przebarwienia skóry.  Prowadzone są badania by zweryfikować skuteczność wyciągów szczawiu w leczeniu raka. 
Roślina wymaga kwaśnej gleby i rozprzestrzenia sięraczej agresywnie, ale warto przeznaczyć dla niej zakątek w ogrodzie aby przywitać wiosnę doskonałą zupą szczawiowa albo nawet zakonserwować kilka słoiczków na zimę. (Proces gotowania neutralizuje szczawiany, które we większych ilościach są niewskazane.) 
Pokrzywa zwyczajana to roślina tak wszechstronnie pożyteczna, że natura chyba musiała obdarzyć ją zdolnościami parzenia jako ochronę przed kompletnym wytrzebieniem. Pokrzywy używane były od najdawniejszych czasów jako źródło włókna i środek leczniczy. Nawet parzenie uważa się za zaletę i pokrzywowe chłosty stosowane bywają przeciwko reumatyzmowi albo ku podniesieniu męskiej energii. Obecnie nie stosuje się już pokrzyw do wyrobu tkanin, choć amatorzy ciągłe cenią je jako naturalny barwnik do wełny i jedwabiu. Pokrzywy łatwo znaleźć w ich naturalnym, różnorodnym środowisku, ale duże zapotrzebowanie producentów leków i kosmetyków wymaga pielęgnowanych upraw.  
Ojciec współczesnej medycyny, Hipokrates badał i doceniał właściwości medyczne pokrzyw, o czym wiemy z księgi Kanon medyczny napisanej na początku naszej ery przez Tadzyka zwanego Awicenna. Współcześnie przeanalizowano naukowo wiele składników tej rośliny i potwierdzono jej właściwości czyszczące krew, czyli ułatwiające przemianę materii i usuwające toksyny, a także dostarczające wielu łatwo przyswajalnych witamin, minerałów i innych wartościowych pierwiastków.
Popularna wśród kilku pokoleń gospodyń książką Kucharka Litewska, wydana po raz pierwszy w 1854 zawiera przepis na Zupę ruska z pokrzywki: ociągnąć i ugotować trzy szklanki młodego szpinaku, tyleż pokrzywki i pare garści szczawiu, podusić do miękości w maśle z usiekaną cebula, na wydaniu rozprowadzić zieleninę bulionem, przefasować przez sito i zaprawić kwaśną śmietaną.  Dziś czasochłonne zupy zastępujemy świeżymi sałatami i surówkami, ale nie polecam dodawania pokrzywy do sałat, chyba że wybierze się tylko nie parzące, bardzo młode liście, warto jednak dodawac ją do miksowanych napojów warzywno-owocowych, duszonych jarzyn, a  nawet do wody w której gotujemy ziemniaki.
W ogrodzie pokrzywa jest dobrym towarzystwem dla wielu warzyw, ziół i kwiatów oraz porządanym środowiskiem dla pożytecznych insektów i pięknych motyli. Wieloletnia roślina łatwo się rozrasta i trzeba ja kontrolować, jakkolwiek wyrwane łodygi i pędy są doskonałym dodatkiem do kompostu, a gdy świeży materiał przemacerujemy w wodzie otrzymamy wartościowy nawóz płynny. Wywar z pokrzywy zmieszany z płynnym mydłem stosuje się jako środek przeciwko mszycom.
Mniszek lekarski znany regionalnie jako mlecz, dmuchawiec, albo....męska stałość jest kolejnym przykładem pożytecznego chwastu. Z zapisów wspomnianego wyżej Awiceny wiemy, że w starożytnej Grecji używano mlecznego soku jako lekarstwa na zapalenie oczu. Współcześnie wszystkie części rośliny są wartościowym surowcem dla wielu zielarskich produktów wspomagających przemianę materii i układ trawienia. 
Do nie dawna wino z kwiatu było cenionym środkiem na zimowe przeziębienia. Celebrowano nawet sam proces jego wytwarzania; Ray Bradbury, w swojej powieści Mniszkowe wino użył go jako symbolu zachowywania urokliwych wspomnień o lecie. Ta metafora była tak lubiana wśród licznych czytelników, że astronauci ze statku Apollo 15 upamiętnili ją nazywając jeden z kraterów na księżycu Mniszkowym. 
Młode liście mniszka można jadać surowe, przygotowując jak szpinak czy dodać je do jakichkolwiek jarzyn. W każdej postaci dodadzą do potrawy oryginalnego, gorzkawego smaku i wspomogą proces trawienia. 
Szczaw, pokrzywa i mniszek nie wyglądają atrakcyjnie, gdy nie szczędzimy wysiłków, aby je niszczyć, ale gdy otoczymy je taką samą opieką, jak inne uprawiane rośliny, odpłacą się pięknym wyglądem, smacznym i zdrowym dodatkiem do codziennej diety, a także wartościowym suszem na lecznicze herbatki. >

  Następny artykuł:

Napisz do Redakcji